Ból głowy w ciąży można łagodzić przy pomocy metod niefarmakologicznych, bezpiecznych dla przyszłej mamy oraz dziecka. Większość leków przeciwbólowych jest przeciwwskazana w tym okresie. Jak uśmierzyć silny ból głowy w ciąży? Jakie sygnały ostrzegawcze powinny wzbudzać niepokój?
1. Ból głowy w ciąży – jakie może mieć przyczyny?
2. Migrena – jednostronny ból głowy w ciąży
3. Napięciowy ból głowy w ciąży
4. Domowe sposoby na ból głowy w ciąży
5. Co na ból głowy w ciąży stosować?
6. Ból głowy w ciąży – kiedy powinien niepokoić?
Ból głowy w ciąży – jakie może mieć przyczyny?
Bólu głowy w ciąży doświadcza wiele kobiet oczekujących dziecka. W większości przypadków są one niegroźne i nie świadczą o żadnej poważnej przyczynie. Nie oznacza to jednak, że ból głowy w ciąży powinniśmy lekceważyć. Każdy przypadek należy traktować indywidualnie. Czasami wystarczą domowe sposoby na ból głowy w ciąży, a innych przypadkach pomocne są leki przeciwbólowe. W okresie ciąży należy jednak ostrożnie podchodzić do stosowanych preparatów. Nie wszystkie dostępne leki łagodzące ból są bezpieczne dla kobiety oraz rozwijającego się dziecka. W pewnych przypadkach konieczne jest również wykonanie dodatkowych badań, które pomogą znaleźć przyczynę pojawiających się objawów.
Mocny ból głowy w ciąży może pojawić się u kobiet cierpiących na migrenę. Częściej jednak występują napięciowe bóle głowy. Stosunkowo rzadko rozpoznawany jest ból klasterowy. Odnosi się on do bardzo silnego bólu zlokalizowanego w okolicy oka i skroni, po jednej stronie twarzy. Wymienione rodzaje bólu głowy to tzw. pierwotne bóle głowy, które nie mają wyraźnej przyczyny. Oprócz nich wyróżniamy też wtórne bóle głowy, które mogą być wynikiem urazu w obrębie głowy lub szyi, infekcji, stosowanych leków, używek, zatrucia czy chorób naczyniowych. Ból głowy może mieć też podłoże psychiczne.
Migrena – jednostronny ból głowy w ciąży
Ból głowy i mdłości w ciąży często utożsamiane są z migreną. Typowy napad migreny charakteryzuje się silnym, pulsującym i narastającym bólem, który w większości przypadków jest jednostronny. Lokalizuje się on w części czołowej lub w okolicy oczodołów. Ulega nasilaniu pod wpływem aktywności fizycznej. Migrenowy ból głowy w ciąży może pojawić się pod wpływem zadziałania różnorodnych czynników. Mogą być nimi: niedobór lub nadmiar snu, stres, pominięcie posiłku, odwodnienie czy wybrane pokarmy. Pacjenci zmagający się z migreną często są świadomi, jakie czynniki mogą wyzwolić atak bólu.
Co ciekawe, migrena w ciąży zazwyczaj ulega wyciszeniu. Im dalszy jest etap ciąży, tym mniej kobiet ze zdiagnozowaną wcześniej migreną doświadcza napadów tej choroby. Za wyciszenie dolegliwości odpowiada wysoki poziom estrogenów. Więcej informacji o migrenie znajduje się w artykule: Migrenowy ból głowy – przyczyny, skuteczny lek na migrenę.
Napięciowy ból głowy w ciąży
Ściskający, uciskowy ból głowy w ciąży może świadczyć o bólu typu napięciowego. Zazwyczaj jest on obustronny i ma łagodne lub umiarkowane nasilenie. Aktywność fizyczna nie powoduje jego nasilenia. Podobnie jak w przypadku migreny, napięciowy ból głowy w ciąży często ulega złagodzeniu. Wiele kobiet cierpiących na tę przypadłość jeszcze przed zajściem w ciążę, odczuwa poprawę w okresie oczekiwania na potomstwo. Jedynie w rzadkich przypadkach dochodzi do nasilenia objawów.
Ból z tyłu głowy w ciąży może pojawić się przy napięciowym bólu głowy. Ból ten ma charakter uciskający, obustronny, a jego nasilenie jest niewielkie lub umiarkowane. Pacjenci czasami opisują ten ból jako uczucie ściśnięcia głowy przez imadło.
Domowe sposoby na ból głowy w ciąży
Ból głowy w ciąży – jak sobie radzić z tym nieprzyjemnym objawem? Leczenie bólu głowy w ciąży przebiega inaczej niż terapia bólu u innych pacjentów. Należy bowiem wziąć pod uwagę ewentualne ryzyko związane z podaniem leku przeciwbólowego. Ryzyko to związane jest zarówno z wpływem leku na wzrost i rozwój płodu, jak i sam przebieg ciąży. Ze względów bezpieczeństwa, ból głowy w ciąży w pierwszej kolejności zaleca się łagodzić metodami niefarmakologicznymi.
Ból głowy w ciąży – 1 trymestr to czas kształtowania się narządów. W tym okresie szczególnie uważnie należy zwracać uwagę na przyjmowane leki. Przy pojawiającym się bólu głowy, warto spróbować łagodzić go poprzez:
- zadbanie o regularne nawadnianie organizmu – ból głowy czasami wynika z odwodnienia. Intensywny tryb życia, stres i inne czynniki powodują, że wiele osób zapomina o potrzebie regularnego picia płynów,
- odpoczynek – znalezienie chwili dla siebie, skupienie się na sobie i swoich potrzebach może przynieść kobiecie ulgę,
- ćwiczenia oddechowe – pomagają one rozluźnić ciało. Zwiększają dopływ tlenu do komórek organizmu, w tym również do mózgu. Znoszą odczuwane napięcie i stres,
- chłodne kompresy – ból głowy w ciąży w skroniach, ból zlokalizowany w okolicy czoła lub oczodołów można skutecznie łagodzić chłodnymi kompresami. Aby przygotować taki okład, można skorzystać z ręcznika nasączonego zimną wodą. Wygodne w stosowaniu są chłodzące kompresy i plastry. Można sięgnąć też po specjalne maseczki chłodzące, które kładzie się na oczy lub czoło,
- masaże – część kobiet doświadczających bólu głowy w ciąży zauważa zmniejszenie nasilenia bólu po masażu,
- regularność trybu dnia – przy powtarzających się bólach głowy w ciąży warto zwrócić uwagę na regularny tryb życia. Wskazane jest wstawanie i kładzenie się spać o podobnej porze oraz regularne spożywanie posiłków,
- unikanie czynników wyzwalających ból – jak zostało wspomniane, część kobiet doświadcza powtarzającego się bólu głowy, który jest wynikiem zadziałania określonego czynnika, np. stresu, określonego pokarmu, odwodnienia czy też pominięcia posiłku. Jeśli taki czynnik jest znany, warto w miarę możliwości starać się go unikać.
Co na ból głowy w ciąży stosować?
Jeśli wymienione wyżej niefarmakologiczne sposoby na ból głowy nie przynoszą oczekiwanych efektów i ból nie ulega złagodzeniu, można sięgnąć po paracetamol. Leki z paracetamolem (np. Apap, Efferalgan, Paracetamol Zentiva) są preparatami pierwszego wyboru w leczeniu bólu głowy u kobiet ciężarnych. Paracetamol jest najlepiej przebadaną substancją przeciwbólową. Jest uważany za najbezpieczniejszy lek na ból dla kobiet w ciąży. Może być stosowany w trakcie wszystkich 3 trymestrów. Należy jednak zaznaczyć, że przed zastosowaniem jakiegokolwiek leku w okresie ciąży wskazana jest konsultacja z lekarzem. Dotyczy to również sytuacji, w których kobieta planuje zastosować paracetamol na ból głowy. Lekarz na podstawie swojej wiedzy i doświadczenia będzie w stanie określić, czy w danym przypadku ból głowy ma charakter łagodny, czy może świadczyć o poważniejszym problemie zagrażającym prawidłowemu przebiegowi ciąży.
Ból głowy w ciąży – 2 trymestr to okres, w którym pewną alternatywą dla paracetamolu może być ibuprofen. Nadal jednak lekiem pierwszego wyboru pozostaje paracetamol. Jeśli okazuje się on nieskuteczny, lekarz może rozważyć zastosowanie ibuprofenu. Ibuprofen jest przeciwwskazany w 1 i 3 trymestrze, natomiast jest on względnie bezpieczny właśnie w 2 trymestrze.
Silny ból głowy w ciąży – 3 trymestr to okres, w którym większość leków przeciwbólowych jest przeciwwskazana. Nie zaleca się stosowania ibuprofenu, ani aspiryny. Najbezpieczniejszym lekiem w 3 trymestrze jest paracetamol.
Aspiryna w ciąży nie jest zalecana. Na ból głowy w ciąży nie rekomenduje się również podawania tryptanów, chyba że korzyści z ich stosowania przewyższają potencjalne ryzyko. Niemniej jednak obserwuje się częstsze zaburzenia rozwoju u dzieci, których matki w czasie ciąży przyjmowały tryptany. Ból głowy w ciąży nie może być też łagodzony kodeiną. W tym przypadku również zachodzi podwyższone ryzyko wad rozwojowych u dziecka. Tutaj warto zaznaczyć, że wybierając lek z paracetamolem, należy zwrócić uwagę, czy w jego składzie obecny jest tylko paracetamol, czy może też inne składniki, takie jak chociażby kodeina (np. Solpadeine, Antidol 15).
Ból głowy w ciąży – kiedy powinien niepokoić?
Mimo iż większość przypadków bólu głowy w ciąży nie stwarza zagrożenia dla przebiegu ciąży i zdrowia mamy ani dziecka, czasami objaw ten powinien wzbudzać niepokój i skłaniać do konsultacji z lekarzem. Dotyczy to m.in. następujących sytuacji:
- ból głowy jest nagły, bardzo silny i narasta w krótkim czasie,
- towarzyszą mu dodatkowe objawy, takie jak zaburzenia widzenia, gorączka, sztywność karku, silne osłabienie, zaburzenia świadomości, drgawki. Niepokojący jest też nagły ból głowy i wymiotowanie w ciąży, szczególnie jeśli występują też wysoka temperatura i objawy neurologiczne,
- ból głowy w ciąży pojawia się w wyniku urazu,
- ból głowy wybudza ze snu.
Konsultacji z lekarzem wymagają też nawracające bóle głowy lub ból, który nie ustępuje mimo korzystania z metod niefarmakologicznych oraz leków przeciwbólowych. W okresie ciąży ważne jest regularne kontrolowanie własnego stanu zdrowia oraz przebiegu ciąży. O badaniach istotnych w tym okresie pisaliśmy w artykule: Niezbędne badania w ciąży, które powinna wykonać każda mama. Jakie badania wykonać w ciąży – kalendarz.
Ból głowy w ciąży to powszechna dolegliwość dotycząca kobiet oczekujących dziecka. Choć najczęściej nie stwarza zagrożenia dla przebiegu ciąży, warto wiedzieć, w jakich sytuacjach powinien on niepokoić i skłaniać do konsultacji z lekarzem. Przy bólu głowy w ciąży w pierwszej kolejności warto sięgnąć po domowe sposoby, które mogą przynieść ulgę i poprawić komfort kobiety ciężarnej. Jeśli nie będą one wystarczająco skuteczne, można sięgnąć po lek z paracetamolem. Jest to najbezpieczniejszy lek łagodzący ból w okresie ciąży.
Bibliografia:
- Phillips K., Davison J., Wakerley B. Headache in pregnancy: a brief practical guide. Br J Gen Pract. 2022 Nov 24;72(725):593-594. doi: 10.3399/bjgp22X721457.
- Łabuz-Roszak B. Bóle głowy w ciąży. Medycyna po Dyplomie, 2013, 01.
- Macgregor E.A. Headache in pregnancy. Continuum (Minneap Minn). 2014 Feb;20(1 Neurology of Pregnancy):128-47. doi: 10.1212/01.CON.0000443841.40933.9e.
